Kanpoko apoarmatuak: maskota
izatetik espezie inbaditzaile izatera

Udaberri eta udan zehar, Aiete parkean dagoen urmael handiko ertzeetan kontrolik gabe askaturiko apoarmatuak eguzkitan ikustea ohikoa da. Aranzadi Zientzia Elkarteak kanpoko apoarmatuak naturan askatzeak eragiten dituen arazoei buruzko sentsibilizazio kanpaina abian jarri du. Urmael nagusia kanpainaren muina da, hesiturik eta zaindurik dagoenez, handiak egin diren eta etxeetan eduki ezin ditugun dortokatxoak bertan jaso baitaitezke, harrera urmael gisa funtzionatuz. Kanpoko apoarmatuak natuean arriskutsuak gerta daitezke, mehatxupean dauden bertako apoarmatuak (apoarmatu istilzalea eta korrontazalea) zokoratzen dituztelako, anfibio, ornogabe eta landareei negatiboki eragiten dietelako eta, azken batean, habitata eraldatu dezaketelako. Beraz, Z itzazu inoiz askatu naturan.

• Bertoko espezieak
• Apoarmatu exotikoak. Ingurumen arazoa nola sortzen da
• ¿Nola bereizi apoarmatuak?
• Nola zaindu maskotak
• Legedia. Zer jakin behar dugu...
• Nora jo behar duzu askatu baino lehen
• Kanpainako foiletua ikusteko, sakatu hemen
• Kanpainako panela ikusteko, sakatu hemen

Bertoko apoarmatuak

Mehatzaturik daude habitataren deuseztea, kutsadura eta espezie inbaditzaileen presentziaren ondorioz. Aipaturiko azken horrek iberiar populazio batzuen etorkizuna kolokan jarri dezake. Euskal Autonomia Erkidegoan bakank eta eskasak direnez, dauzkagun ale guztiak babestu behar ditugu.

• Bertoko espezieak

Gora itzuli

---

Apoarmatu exotikoak. Ingurumen arazoa nola sortzen da

70. hamarkadaren erdialdetik aurrera Estatu Batuetatik milaka belarri gorridun edo Floridako apoarmatu kume (Trachemys scripta elegans) inportatu dira Europan maskota bezala saltzeko. 80. eta 90. hamarkadan, euren salmenta asko zabaldu zen. Hazten doazen heinean beraien beharizanak izaten delarik. kontuan edukirik gainera 30 urte bizitzera iristen direla. Gurasoek etxean "arazo" bat dutela ohartzen dira haurrak beraietaz arduratzen ez direnean. Familiak hartzen duen ohiko erabakia animalia putzu, urmael, urtegi edo ibairen batean askatzea da, beraien ustez biziraupeneraki baldintzak batetzen dituelako.

• Espezie exotikoak

Kanpoko apoarmatuen indarra

Kanpoko apoarmatuek inbaditzeko gaitasun handia dute, habitat berrietara egokitzeko erakusten duten erraztasuna dela eta. Dieta zabala dute, jatun onak dira, kementsuak eta erasotzaileak dira eguzkia hartzeko leku egokienak lortzeko garaian, elikatzerakoan eta abar. Hemen, beraien jatorrizko habitatatik urruti, arriskutsu bilakatzen dira, bertoko apoarmatuak zokoratu eta ekosisteman desorekak sortzen baitituzte. Anfibio, ornogabe eta landarediak pairatuko dituzte ondorioak, tokiko biodibertsitatea mehatxupean jarriz. Floridako apoarmatua, planeta osoan gehien hedatuta dauden 100 espezie inbaditzaileetariko bat da.

Gora itzuli

---

¿Nola bereizi apoarmatuak?

- Bertako espezieak

• Emys orbicularis - Apoarmatu irtilzalea
  Beraien kolorazioa marroia eta berde-beltzazkaren bitartekoa da puntu edo lerro horiekin, 20 cm. neurtzera iristen da. Landaredia duten erreka zein urmael lohitsuetan bizi dira. EAEan duten babesten estatusa: Kaltebera. Fitxa ikusi.

• Mauremys leprosa - Apoarmatu korrontazalea
  Beraien kolorazioa arre eta oliba bitartekoa da, burua eta lepoa, aldiz, gris-oliba lerro laranjekin. 21 cm. neurtsera iristen da. Erreketan eta ur-bazterreko landaredia duten urmael lohitsuetan bizi dira. EAEan duten babesten estatusa: Kaltebera. Fitxa ikusi.

- Kanpoko edo espezie exotikoak

• Trachemys scripta - Floridako apoarmatua
  Bere oskola 28 cm. neurtzera iritsi daiteke eta itsura konkortua du. Kolorez berde ilunak dira marra hori edo arreekin. Emeak arrak baino handiagoak dira. Landaria asko duten ur lasaiak nahiago dizute. Ameriketako Estatu Batuetan hego-ekialdean bizi dira.

• Pseudemys nelsoni - Nelson Cooter apoarmatua
  Oskola 38 cm. neurtzea iritsi daiteke eta aurrekaldea konkortu itzura du. Ur-landaredi asko duten ur geldoetan bizi dira. Ameriketako Estatu Batuetako Floridako estatuan bakarrik bizi dira.

• Graptemys pseudogeographica - Sasiapoarmatu mapaduna
  Oskola zerra-itxurako dute, arrek 15 cm. eta emeek 25 cm. neurtzen dute. Bizkarraldea marroi oliba-kolorekoa da marrazki obalekin. Erdikaldeko eta hegoaldeko Ameriketako Estatu Batuetako zingira, ibai handi, aintzira eta urpeturiko basoetan bizi dira.

Gora itzuli

---

Nola zaindu maskotak

Apoarmatuak gure artean urte asko bizi daitezkeenez, kontuan eduki behar dugu eroste hutsarekin erantzukizun handia onartzen dugula.

• Naturan ez dira inoiz askatu behar.
• Osasun arreta egokia eman behar zaie.
• Ontzi egokietan eduki behar dira, akuaterrarioetan. Hazten diren ontzia ere handiagoa izan behar du.

Gora itzuli

---

Legedia. Zer jakin behar dugu...

1997. urtean Floridako apoarmatuaren inportazioak Europara debekatu ziren (338/97 [EE] Arautegia eta 2087/2001 [EE] Arautegia). Gainera naturan atzerriko animaliak askatzea debekaturik (Euskal Herriko Natura Babesteko 16/1994 Legea) eta zigortua (Zigor Kodea 10/95 Lege Organikoa) dago.

Gora itzuli

---

Nora jo behar dugu askatu baino lehen

Ezinezkoa bazaigu gure apoarmatua behar den bezala zaintzea, edozein tokitan askatu beharrean, jar zaitezte harremanetan Gipuzkoako Foru Aldundiko basozainen emisorarekin aholkua jaso dezazuen. Harremanetarako telefonoa: 943 000 420.

Aranzadi Zientzia Elkartean ere aholkua jaso dezakezu. Harremanetarako: aegana@aranzadi-zientziak.org